🖋📝Норуот баайа-история дьиҥ чахчытын туоһулуур араас кэм экспонаттара, оҥоһуктара буолаллар.

 

 

🗿⛲🎺💽🎥📺📻✒📝

Норуот баайа-история дьиҥ чахчытын туоһулуур араас кэм экспонаттара, оҥоһуктара буолаллар.

БОЛҔОЙУҤ❗БОЛҔОЙУҤ❗

Убаастабыллаах биир дойдулаахтарбыт,Халыҥ Хадаартан төрүттээхтэр,Чурапчы олохтоохторо, ыалдьыттара самаан сайын салаллан кэлбитинэн истиҥник эҕэрдэлиибит!

Үлэһит үтүөкэн дьоннордоох, көхтөөх ыччаттаах, герой ийэлэрдээх, өлгөм сирдэрдээх, баай Байанайдаах Хадаар нэһилиэгин баай  историятын кэрэһэлиир музей үлэтин сырдатар тэрээһиҥҥэ ыам ыйын 24 күнүгэр күнүс 14.00 чаастан Чурапчытааҕы музейга кэлэн күндү ыалдьыт буоларгытыгар ыҥырабыт.

Кэлиҥ,сылдьыҥ,ыалдьыттаан элбэҕи билэн-көрөн иҥэриниҥ.

Региональный конкурс «Экспонат года 2017»

Ежегодный региональный конкурс «Экспонат года 2017» в этом году прошел 14 апреля в Чурапчинском музее. Мероприятие проведено в рамках Года Истории в Чурапчинском улусе, 75-летия насильственного переселения Чурапчинских колхозов, при поддержке МО «Чурапчинский улус (район)» и МКУ «Чурапчинское улусное управление культуры». Конкурс прошел среди муниципальных, ведомственных, школьных, общественных, частных музеев с целью содействия укреплению связей внутри профессионального музейного сообщества, формирования новых площадок диалога, распространения успешных методов работы музеев, установления прямых контактов между музейными работниками для обмена опытом и новыми практиками. В конкурсе приняли участие 19 музеев из 4 заречных улусов, среди которых сотрудники с многолетним стажем, так и совсем молодые специалисты. Всем участникам  были вручены сертификаты об участии в конкурсе, буклеты о нашем музее и памятные книги. Победители были награждены дипломами и ценными призами. В программу мероприятия так же были включены выездные экскурсии в частную благотворительную таксидермическую выставку А.А.Попова  и в Хатылынский филиал «Музей переселенцев», посещение которых вызвало восхищение от увиденного и в той же мере глубокую скорбь от истории насильственного переселения.

Членами жюри конкурса “Экспонат года 2017”, под председательством начальника управления культуры Чурапчинскогого улуса Попова Д.Д., в составе Пинигиной В.Д.(рук.”Ай”народной студии), Охлопкова И.С.(ст.науч.сотр.музея «Дружба»), Ксенофонтов С.И.(методист по музеям Усть Алданского упр.культ.), Филипповой М.Е.(сотр.Чурапчинского музея) подведены итоги:

❇ ГРАН-ПРИ- Мигалкина Зоя Васильевна директор  Усть-Алданского литературного музей-комплекса им. Кулантая с представленным экспонатом – “Алампа олоппоһо”

ЛАУРЕАТ I- Чичигинарова Марфа Владимировна зав.филиалом        «Хатылынский музей переселенцев» с трогательным рассказом о вещи и судьбе участницы насильственного переселения в годы ВОВ Терютиной Дарии Михайловны

ЛАУРЕАТ II- Божедонова Мария Петровна руководитель музея истории и культуры Диринского наслега с экспонатом     – старинные настенные часы «Густав Беккер»

ЛАУРЕАТ III- Борисова Анна Сергеевна – научный сотрудник Черкехского историко-мемориального музея «Якутская политссылка» с экспонатом -Первый якутский букварь.

Присуждены номинации:

  1. «Исторический экспонат»- Окоемов Павел Павлович сотрудник МКУ “Борогонский  музей  истории  улуса”с экспонатом именное  седло  Борогонского  головы  Окоемова  П.Н.(1884)
  2. «История рукописи»- Егорова Екатерина Иннокентьевна сотрудник музея «Педагогической Славы» с материалом Папка-скоросшиватель
  3. «Интересный экспонат»- Собакина Светлана Николаевна заведующая муниципальным музеем им.Луки Турнина Тыарасинского наслега с экспонатом Короб писательницы Веры Давыдовой
  4. «Старинный экспонат»- Колодезникова Ефросинья Константиновна главный хранитель фонда МКУ «Тандинский историко-архитектурный музей им.И.П.Готовцева» с экспонатом Святое Евангелие
  5. «Этнографический экспонат»- Макарова Прасковья Титовна руководитель музея истории школы имени Р. А. Бурнашова Табагинский СОШ привезла приблизительный схематический план колхозов с указанием их границы. Составитель Афанасий Семенович Порядин, 1935 год, март с дополняющим экспонатом: макет якутской усадьбы времен коллективизации. Автор: народный мастер художественных промыслов РС (Я) Макаров Николай Николаевич.
  6. «Лучший фотоматериал»- Аргунов Гаврил Иннокентьевич- научный сотрудник МКУ «Тандинский историко-архитектурный музей им.И.П.Готовцева» с представленной групповой фотографией знаменитого костореза Петрова П.Н., Петрова З.П. и Андросова П.Ф.
  7. «Юный краевед» -Заболоцкая Сайаана уч.2.кл.ЧСОШ №1 им «С.А.Н» представившая Чурапчинский музей истории и этнографии им.А.А.Саввина с экспонатом «Бурдук тардар таас» (дар музею от семьи Карсанаевых)
  8. «Лучшая коллекция»- Канаева Анна Николаевна представившая хомус из частной  коллекции с рассказом «Хомус сэһэнэ-1944»

В конце мероприятия за Круглым столом, было принято единогласное решение о проведении следующего конкурса в стенах музея победителя – Усть-Алданского литературного музея-комплекса им. Кулантая  в с.Борогонцы. Прошедший конкурс показал и еще раз доказал,  что в музеях работают люди по призванию, с душой и со знанием дела. Желаем  всем музейным работникам успехов в своей деятельности, взаимопонимания и плодотворного сотрудничества со своими коллегами.

Чурапчы ОЛОҤХОҺУТТАРЫН уонна ОЛОҤХОНУ ҮӨРЭТЭЭЧЧИЛЭРИН МӨССҮӨННЭРЭ

ОЛОҤХО – КИҺИ АЙМАХ ЧУЛУУ АЙЫМНЬЫТА

Чурапчы ОЛОҤХОҺУТТАРЫН уонна ОЛОҤХОНУ ҮӨРЭТЭЭЧЧИЛЭРИН МӨССҮӨННЭРЭ

2015 сыллаахха Чурапчыга буолбут Олоҥхо ыһыаҕын көрсө сорудах ылбытым Чурапчы олоҥхоһуттарын уонна олоҥхону үйэтитээччилэр  мөссүөннэрин үйэтитэн портреттарын оҥорорго. Үлэбин олоҥхоһуттар хаартыскаларын булууттан саҕалаабытым… хаартысканы булуу саамай ыарахан этэ. Бастатан олохтоох Саҥа Олох хаһыатка нэһилиэнньэттэн көмөлөһүн диэн биллэрии таһаарбытым. Куоратка Гуманитарнай институтка, Кулаковскай киинигэр сылдьыбытым…бэйэбит олоҥхону үөрэтээччилэрбит   М.А.Герасимова уонна К.Г. Тарабукина хаартыскалары биэртэрэ, олоҥхо ыһыаҕынан сибээстээн нэһилиэктэри кэрийэр культура үлэһиттэрин кытта сылдьыспытым… Ити курдук сыралаһан араас МӨЛТӨХ  хаачыстыбалаах, сороҕо омооно эрэ көстөр, кыракый размердаах уопсай хаартыскалартан быһа тардан ылааһын, барыта 22 олоҥхоһут уонна 8 олоҥхону үөрэтээччи мөссүөннэрин булбутум…

ОЛОҤХОҺУТТАР: Местников Николай Петрович – Олонхоһут Ньоодуска Ньукулай, Ноговицын Семен Алексеевич – Сааскыйар Сэмэнэ, Платонова Ульяна Екимовна – Уус Ылдьаана, Тимофеев Афанасий Васильевич, Протасов Николай Николаевич – Ньукулачча, Федоров Константин Лукич – Көскөйөр Көстөкүүн, Илларионов Никифор Михайлович, Софронов Алексей Алексеевич, Попов Изот Гурьевич, Сибирякова Прасковья Дмитриевна, Яковлев Семен Андреевич –Эрилик Эристиин, Хомподоев Николай Саввич, Тимофеев-Теплоухов ИннокентийГурьевич, Тарасов Николай Петрович, Федоров Григорий Гаврильевич, Терютина Пелагея Михайловна – Ырыа Ымыычаан, Кузьмин Софрон Давыдович –Олонхоһут Соппуруон, Дыдаев Герасим Николаевич, Доҕордуров Михаил Федосеевич, Попов Дмитрий Григорьевич, Титов Яков Александрович – Дьүлэй Бүөкээн, Дьяконов Николай Михайлович, Попов Николай Филиппович –Ньукулаас Боппуок, Николаев…

ОЛОҤХОНУ ҮӨРЭТЭЭЧЧИЛЭР: Дьяковский Дмитрий Иванович –Сэһэн Боло, Ефимова Диана Гаврильевна, Ермолаев Василий Федотович, Решетникова Аиза Петровна, Лазарев Дмитрий Петрович, Новгородов Семен Андреевич, Васильев Георгий Митрофанович, Саввин Андрей Андреевич –Өндөрүүскэ Саабын.

Булбут хаартыскаларым төһө да мөлтөхтөрүн иһин реставрациялыырым чөллөрүгэр түһэрэрим, оҕо эрдэхпиттэн хаартысканан түһэриинэн дьарыктаммытым уонна билиҥҥи компьютер үйэтигэр фотошоп программаны билэрим абыраабыта… салгыы маслянай красканан ОЛОҤХО ЫҺЫАҔАР дылы успейдаары, үлэлии сылдьар киһи, сарсыарда эрдэлээн, киэһээ хойукка дылы уонна субботаны өрөбүлү туһанан сылтан ордук сыралаһан бүтэрбитим…Намнааҕы пед.училищены, Хабаровскайдааҕы пед.институт художественно-графическай факультетын бүтэрбитим уонна элбэх араас таһымнаах быыстапкаларга кыттан Россия худуоһунньуктарын АЙАР Сойууһун чилиэнэ буоларым көмөлөстөҕө…

Бахсы олоҥхоһута Местников Николай Петрович- Ньоодуска Ньукулай  1959 сыллаахха 104 сааһыгар өлбүт. Олоҥхону үөрэтээччи Бахсыттан төрүттээх Решетникова Аиза Петровна.

Аны Чурапчыбытыгар буолбут ОЛОҤХОБУТ ЫҺЫАҔЫН түгэннэрин 2500 кэриҥэ кадры хаартыскаҕа түһэрбитим…үп харчы көрөллөрө буоллар ФОТОАЛЬБОМ да таһааран үйэтитиэххэ баара…

Ыһыахтыыр сирбит МАҔААЙЫ АЛААС

Парадтаан киирии кэмигэр биир АТ БУУННААН мөҕүстэ…хатаСАХА КЫЫҺА барахсан эр хаанын киллэрэн аттан СУУЛЛУБАТА! Ыһыахпыт ҮРДҮК тэрээһиннээхтик барарыгар ОЛУК уурда… Улуус сылгыһыттара Боотурускай Улуустан сыдьааннаах аныгы КЫЫС НЬУРГУҤҤА махталларын бэлиэтин УБАҺА анаабыттар үһү…

 Кыракый ОЛОҤХОҺУТ

Ити курдук үрдүк таһымнаахтык барбыт ОЛОҤХОБУТ ЫҺЫАҔА өрө күүрүүлээх УЛАХАН ОҺУОХАЙЫНАН түмүктэннэ…

Чурапчыбыт килбэйэр киинигэр, үрдугэр ОЛОҤХО ДЬИЭТЭ диэн кыраһыабай суруктаах бэртээхэй дьиэ дэндэйэн турар…дьэ бу дьиэҕэ ОЛОҤХОҺУТТАРБЫТ уонна онно сыһыаннаах дьон мэтириэттэрэ, ИННИКИ КӨЛҮӨНЭБИТ – ЫЧЧАТТАРБЫТ  билиилэригэр-көрүүлэригэр, кэккэлэччи ыйанан туруохтааҕа эбитэ буолуо (онно анаан оҥорторбуттара)…пока ону олохтоох ДЬАҺАЛТА наадалааҕынан ААХПАТ!

Григорий Турантаев – Почетный гражданин Чурапчинского наслега, Отличник культуры РС(Я), член Союза журналистов РФ, член творческого Союза художников РФ, Мастер народных художественных промыслов РС(Я), краевед, ветеран спорта РС(Я), ветеран труда.

 

“ӨКСӨКҮЛЭЭХ ӨЛӨКСӨЙ ЭЙГЭТЭ” .

Саха Өрөспүүбүлүкэтин культуратын уонна духуобунаһын министиэристибэтэ “Ытык-Күөллээҕи “Таатта” литературнай-художественнай музей-заповеднига.

 

“ӨКСӨКҮЛЭЭХ ӨЛӨКСӨЙ ЭЙГЭТЭ” .

Таатта музейын фондатыттан айар тыл аҕата, уһулуччулаах чинчийээччи-учуонай, бөлүһүөк, суруйааччы, общественнай деятель А.Е.Кулаковскай-Өксөкүлээх Өлөксөй төрөөбүтэ 140 сааһыгар уонна кини олоҕун сырдатааччы, кыраайы үөрэтээччи Е.Д.Андросов ытык малларын, өбүгэлэрбит уран үлэлэрин билиһиннэрэр быыстапка.

 

Буолар сирэ, кэмэ: Чурапчы улууһун историяҕа уонна этнографияҕа музейа, кулун тутар 24 күнэ.

 

ПРОГРАММА:

  1. 11.00-13.00. Быыстапканы арыйыы, көрүү үөрүүлээх чааһа.
  2. 14.00-16.00. Маастар кылаастар:

– Саха мас иһиттэрэ, муус оҥоһуктары оҥоруу. Көрдөрөр СӨ норуотун маастара, үрдүк категориялаах педагога Ф.И.Чярин.

– “Саха быһаҕа” көрдөрөр СӨ норуотун маастара И.Х. Татаринов (Бэйэ быһаҕын сытыылаан биэрии, быһаҕы хайдах сөпкө сытыылыырга үөрэтии).

  1. 16.00-17.00 Таатта улууһун музейдарын, ытык сирдэрин Алдан, Амма өрүстэринэн туристическай маршруттар үлэлэрин билиһиннэрии.

 

Киири билиэт сыаната:

Быыстапка-150 солк.

Маастар кылаас-700 солк.

 

Быыстапка кулун тутар 24-31 күннэригэр үлэлиир.

 

Билсэр нүөмэрдэргит: 89640773524, 89245686139

Олунньу 21 күнүгэр Чурапчытааҕы музейга Бахсы нэһилиэгин историятын кэпсиир быыстапка аһылынна.

Олунньу 21 күнүгэр биһиги музейбытыгар Бахсы нэһилиэгин историятын кэпсиир быыстапка аһылынна. Быыстапка Бахсы диэн аат хантан кэлбититтэн саҕалаан күн бүгүҥҥэ диэри нэһилиэк историятын сүрүн кэрчиктэрин көрдөрөр. Бахсылар улахан ситиһиилэринэн нэһилиэктэрэ сурукка киирбитэ 385 сыла буоларын туоһулуур историческай ыспыраапканы ылбыттара буолар. Экскурсияны Жанна Федоровна Барашкова хайа баҕарар киһини сэҥээрдэр гына ыытта, өр сылларга үлэлээбэккэ турбут музейдарын саҥаттан сөргүтэн инники үлэлиир былааннарын, туристическай маршрут тэрийэр баҕа санаалаахтарын туһунан кэпсээтэ.
Ордук интэриэһинэйэ саҥа технологияны туһанан, «кюр код» диэн ньыманы киллэрэннэр дьон болҕомтотун тартылар. Мобильнай телефоҥҥа ОХЕ диэн босхо приложениены киллэринэн, анал кодтаах хаартыскаҕа тустаах киһи портретыгар телефоҥҥун чугаһаттаххына бу киһи бэйэтэ кэпсээбит ахтыыта видеонан көстөн кэлэр. Маннык кодтаах портреттар, хартыыналар элбэхтэр. Манна бэлэмнэнэн хас эмэ сыллаах үлэ баран, ол олоххо киирбитэ хайҕабыллаах суол.
Быыстапка аһыллыытыгар мустубут ыалдьыттары бука барыларын дэлэччи саха төрүт маанылаах этинэн-аһынан күндүлээтилэр, түмүгэр Бахсы былыргы үһүйээннэрин кэпсэттии буолла.
Бу тэрээһин өссө төгүл Бахсылар түмсүүлээхтэрин, биир санаанан үлэлииллэрин – хамсылларын туоһутунан буолла.

Улууска История сылын саҕалааһын

Олунньу 2 күнүгэр улуус дьаһалтатын аактабай саалатыгар Аҕа дойду Улуу сэриитин бэтэрээнэ, СР “Хотугу сулус”, “Албан аат” III – с истиэпэннээх орденнар кавалердара, Саха АССР үтүөлээх учуутала, Былатыан Ойуунускай аатынан СР государственнай бириэмийэтин лауреата, Чурапчы улууһун, Чурапчы, Болугур нэһилиэктэрин бочуоттаах гражданина И.М.Павловы кыттаа История сылын саҕалааһынын чэрчитинэн көрсүһүү буолла. Көрсүһүүгэ улуус дьаһалтатын салайааччылара, кыраайы үөрэтээччилэр, улуус музейдарын, библиотекаларын үлэһиттэрэ, история учууталлара үөрэхтээһин управлениетын специалистара кыттыыны ыллылар.Чурапчытааҕы музей директора Ю.Толстоухов ааспыт Музей сылын сүрүн хамсааһыннарын, туох үлэ барбытын сиһилии кэпсээтэ.

Улуустааҕы үөрэх управлениетын начальнигын солбуйааччы Е.Егорова саҥа История сылын концепциятын ис барылын толору билиһиннэрдэ, История сыла ааспыт Музей сылын салҕыыр ситимнээҕин эттэ, сиһилии ырытан кэпсээтэ. Үөрэх управлениета История сылын сүрүннээччинэн ананан концепцияҕа хас да хайысханан сыал-сорук туруоруллан сыл устата киэҥ далааһыннаах үлэ ыытыллыахтааҕын туһунан иһитиннэрдэ.
Иван Михайлович иһитиннэриилэри болҕойон истэн кэккэ боппуруостары, сүбэлэри – амалары биэрдэ, элбэҕи кэпсээтэ, улуус историятын түҥ былыргыттан хасыһан, чинчийэн үөрэтиҥ диэн тус санаатын эттэ. Ытык кырдьаҕас: “Историяҕа сыһыаннаах хайа баҕар мунаарар боппуруостаах буоллаххытына ыйыталаһар буолуҥ, төһө билэрбинэн, тута да буолбатар эппиэттиэм”- диэн этиинэн кэпсээнин түмүктээтэ. Көрсүһүүгэ мустубуттар Иван Михайловичка бары үтүөнү баҕаран туран, махталларын этэн тарҕастылар.

Чурапчы улууһун оскуолаларын музейдарын үлэһиттэригэр семинар

Тохсунньу 31 күнүгэр Олоҥхо дьиэтигэр Чурапчы улууһун оскуолаларын музейдарын үлэһиттэригэр семинар буолан ааста. Онно Чурапчытааҕы музей директора Ю.С. Толстоухов ыҥырыллан кыттыыны ылла, ааспыт 2016 Музей сылыгар улууска ыытыылыбыт үлэ түмүктэрин сырдатар иһитиннэрии оҥордо, быйылгы История сылын концепциятын сүнньүн билиһиннэрдэ.

Чурапчы уустара Саха ох саатын тула кэпсэттилэр

Тохсунньу 30 күнүгэр Чурапчытааҕы музейга улууспут биир биллэр ууһа В.Попов көҕүлээһининэн Саха ох саатын тула кэпсэттии буолла. Кэпсэтиигэ музей үлэһиттэрэ, уустар В.Барашков, П.Попов, С.Федоров уонна Чурапчытааҕы оҕо спортивнай оскуолатын ох саанан ытыы тренерэ, СССР спордун маастара С.Майоров кыттыыны ыллылар.

Музей директора Ю.Толстоухов бу соторутааҕыта Дьокуускай куоракка Ил Түмэн государственнай Мунньаҕын кыра саалатыгар буолбут «Саха ох саата» диэн темалаах төгүрүк остуолга кыттан кэлбитин онно көрбүтүн-истибитин сырдатта уонна онтон аҕалбыт Саха ох саатын туһунан тарҕатыллар матырыйаалларыттан уустарга түҥэттэ.Уопуттаах, идэтийбит тренер С.Майоров аныгы спортивнай ох саа 3 көрүҥүн аҕалан уустарга көрдөрдө, билиҥҥи ох саа ирдэбиллэрин билиһиннэрдэ.
Саха ох саатын оҥоһуутун былыргы ньымаларын киэҥник ырытыы, сүбэлэһии буолла. Уустар музей үлэһиттэригэр эбии туһааннаах литератураны, онно сыһыаннаах матырыйааллары буларга көмө буолан бииргэ үлэлэһэргэ этии киллэрдилэр.

Одьулуун нэһилиэгин быыстапкатын кэлиҥ, көрүҥ, сэҥээриҥ.

Саҥа үүммүт сылга «Нэһилиэк историята (сайдыыта) музей экспонаттарыгар» диэн бырайыагынан үлэ салҕанан барар, ол чэрчитинэн биһиги музейбытыгар тохсунньу 18 күнүттэн Одьулуун нэһилиэгин быыстапката аһыллан үлэлии турар.
Одьулуун нэһилиэгэ ураты баай историялаах, уһулуччулаах учуонай, үтүө үлэһит, үөрэхтээх, талааннаах дьонунан киэҥник биллэр. Олортон биирдэстэрэ саха норуотун былыргытын хасыһан, дьаныһан үөрэппит киһинэн Дмитрий Иванович Дьячковскай – Сэһэн Боло буолар.Кини киэҥ хабааннаах үлэлэрэ историческай, этнографическай наука сайдарыгар, тылынан уус-уран литература үөрэтиллэригэр,сиэр – туом,сахалыы өй санаа чочулларыгар тирэх буолбуттара.
Күн бүгүн Одьулуун биир саамай актыыбынай позициялаах, таһаарыылаах үлэлээх –хамнастаах нэһилиэк быһыытынан сыаналанар. Улууска 2016 Музей сылын түмүктэринэн «За развитие музейного дела в наслеге” диэн анаал аат хаһаайыттара буолбуттара. Ол курдук Одьулуун нэһилиэгин историятын музейа, оскуола иһинэн Сэһэн Боло аатынан историко – краеведческай музей, техникум историятын музейа, ону таһынан сэрии ветерана, СӨ культуратын үтүөлээх үлэһитин, Чурапчы улууһун бочуоттаах гражданинын М.П.Ефимов Этно-педагогическай музей – дьиэтэ, норуот маастара Аржакова М.А. туостан оҥоһуктарын, аттарыы ииһин, ат симэхтэрин уо.д.а көрдөрөр балаҕана, норуот маастардара Степановтар дьиэ кэргэн араас былыргы малы –салы,сахалыы ииһи, оҥоһуктары быыстапкалыыр балаҕаннара, норуот маастара Никонова Елена Егоровна бэйэтин дьиэтигэр араас уран оҥоһуктарын,өр сылларга муспут фарфоровай статуэткаларын коллекциятын көрдөрөр муннуга сэҥээрээччилэргэ мэлдьи аһаҕастар.
Улууска История сыла, Чурапчы нэһилиэгэр Патриотизм сыла биллэриллибиттэринэн тус бэйэҕит толкуйданан, күннээҕи түбүктэн аралдьыйан, төрөөбүт төрүт түөлбэҕит туһунан элбэҕи билэ – көрө, үөрэтэ сатааҥ!


Официальный сайт "Чурапчинского музея и истории этнографии им.А.А.Саввина"